Co ile wiązary dachowe — to pytanie, które zadaje sobie wielu inwestorów i wykonawców planujących budowę dachu. Wiązary kratowe zawierają kilka kluczowych elementów konstrukcyjnych: murłaty, kleszcze, jętki, łaty, słupki oraz krzyżulce. Sztywność takiej konstrukcji decyduje o niezawodności szkieletu dachu i umożliwia przeniesienie całkowitego obciążenia z dowolnej połaci na ściany nośne budynku. Najczęściej wiązary dachowe wykonuje się z drewna iglastego, a podstawą takiej konstrukcji jest wykorzystanie desek drewnianych lub tarcicy odpowiedniej klasy.
Różnorodność typów wiązarów dachowych
Wiązary dachowe drewniane cieszą się popularnością od wielu lat. Drewno jako materiał budowlany jest przyjazne dla środowiska, lekkie, trwałe i stosunkowo tanie. Zastosowanie nowoczesnych technologii budowy pozwala uzyskać wytrzymałą i wysokiej jakości ramę nośną. Dodatkową zaletą jest możliwość wyboru wzoru, który połączy zewnętrzną estetykę z funkcjonalnością całej konstrukcji dachowej.
Obecnie wyróżnia się dwa główne typy wiązarów drewnianych, różniące się strukturą i zastosowaniem:
- Kratownice oparte na krokwiach warstwowych — drewniane wiązary kratowe warstwowe należą do kategorii konstrukcji dystansowych, stosowanych w układaniu przęseł nakładających się o niewielkich wymiarach. Obecność przeciętnej ściany nośnej pozwala na zainstalowanie kratownicy tego typu o długości zakładki nieprzekraczającej osiemnastu metrów. Wiązary dachowe montowane w takich warunkach posiadają niezbędny margines wytrzymałości konstrukcyjnej i stabilności, co pozwala im bezproblemowo wytrzymać obciążenia śniegiem, wiatrem oraz ciężar samego pokrycia dachowego.
- Podwieszana konstrukcja wiązarów kratowych — to system składający się z kilku krokwi z węzłami połączonymi cięciem lub gwoździami. Może być symetryczna lub asymetryczna, szczytowa lub jednospadowa. Tego rodzaju wiązary dachowe drewniane opierają się na parze nóg krokwi połączonych przez dokręcanie, co pozwala zneutralizować wszystkie siły rozprężające powstające podczas pracy konstrukcji. Przy projektowaniu dachu o długości ponad osiemnastu metrów konieczne jest zainstalowanie poprzeczek zwiększających sztywność i zmniejszających ugięcie nóg krokwi. Do montażu stosuje się metodę cięcia lub mocowanie metalowymi zszywkami.
Ważne cechy konstrukcji kratownic — co ile wiązary dachowe?
Osoby nieznające sztuki budowlanej często zadają pytanie: co ile wiązary dachowe są montowane? Według ekspertów wiązary kratowe ustawia się co 60 do 120 cm. Mocuje się je do murłaty przy użyciu kątowników albo bezpośrednio do wieńca za pomocą kotwy. Wiązary drewniane, które przenoszą bezpośrednio ciężar z połaci, układane są co 100 do 120 cm.
Taki rozstaw wynika z wymagań dotyczących deskowania połaci oraz nośności łat. Jeżeli konieczne jest powiększenie rozstawienia wiązarów, wykorzystywane są płatwy — pozwalają one zwiększyć rozstaw nawet do 600 cm. Płatwie pobierają obciążenia z połaci dachu i przenoszą je na wiązary dachowe, co znacząco rozszerza możliwości projektowe.
Ważnym czynnikiem jest również cena wiązarów dachowych. Na jej wysokość wpływają przede wszystkim:
- stopień skomplikowania konstrukcji dachu,
- kształt dachu (jednospadowy, dwuspadowy, wielospadowy),
- rodzaj i jakość materiałów użytych na pokrycie,
- gatunek i klasa drewna zastosowanego do budowy wiązarów,
- konieczność zastosowania dodatkowych wzmocnień lub płatwi.
Klasyfikacja kratownic dachowych
Przy wyborze konstrukcji i materiału na krokwie bierze się pod uwagę przede wszystkim materiał ścian budynku. Podpory dla wiązarów dachowych mogą przyjmować formę słupów żelbetowych lub metalowych, a także ścian ceglanych i wiązarów drewnianych. Cechy konstrukcyjne określają klasyfikację takich konstrukcji na podstawie następujących kryteriów: zarys pasów, projekt konstruktywny, schemat statyczny oraz typ kratownic.
Najważniejszym kryterium podziału wiązarów kratowych na różne typy jest obrys pasów. O jego wyborze decydują nie tylko różne konstrukcje dachowe i parametry zachodzących na siebie przęseł, ale także wielkość całego obiektu. Obszar budownictwa przemysłowego charakteryzuje się układem dachów płaskich oraz zastosowaniem wiązarów dachowych z równoległą wersją pasów. W dziedzinie budownictwa mieszkaniowego najbardziej pożądane jest zastosowanie wiązarów dachowych drewnianych o trójkątnym kształcie. Każdy typ wymaga zastosowania optymalnej wersji systemu kratownic — układ z równoległymi pasami lub o kształcie trapezu wymaga wiązarów trójkątnych ze wzmocnieniem dodatkowymi słupkami.
Jak wykonać prawidłowe obliczenia wiązarów dachowych?
Bezpośrednio przed przystąpieniem do obliczeń należy zdecydować o rodzajach obciążeń, które będą działać na konstrukcję. Wyróżnia się trzy podstawowe kategorie:
- Obciążenia stałe — obejmują całkowity ciężar zamierzonego pokrycia dachowego oraz listwy i elementów wykończeniowych.
- Obciążenia zmienne — zależne od warunków pogodowych, takich jak śnieg i wiatr, oraz innych czynników eksploatacyjnych.
- Obciążenia specjalne — wynikające z instalacji dowolnego sprzętu na dachu, np. paneli fotowoltaicznych, klimatyzatorów czy anten.
Główne etapy obliczeń przeprowadza się z uwzględnieniem następujących zasad: obliczanie obciążeń odbywa się na każdy metr kwadratowy zainstalowanego dachu. Do obliczania wiązarów dachowych drewnianych należy wziąć pod uwagę rodzaj i gatunek drewna. Parametry przekroju i wymiary konstrukcji krokwi zależą od kąta nachylenia dachu i wielkości całej konstrukcji. Należy uwzględnić różnicę w obliczeniach dla warstwowych i wiszących systemów krokwi, ponieważ każdy z nich pracuje inaczej pod wpływem obciążeń.
Najprostsze wiązary drewniane to konstrukcja oparta na trójkącie łączącym segmenty boczne i podstawę. W przypadku rozpiętości powyżej sześciu metrów konstrukcja musi być wzmocniona rozpórkami. W obliczeniach należy uwzględnić ich liczbę, parametry przekroju oraz miejsce montażu. Aby uzyskać wysokiej jakości obliczenia przy minimalnym poziomie błędu, zaleca się stosowanie specjalnych programów komputerowych przeznaczonych do projektowania konstrukcji dachowych.
Montaż wiązarów kratowych kończy się montażem podpór i listew. Należy pamiętać, że właściwości użytkowe i techniczne gotowego dachu całkowicie zależą od rodzaju zastosowanych wiązarów dachowych oraz jakości ich wykonania i montażu. Staranne zaplanowanie każdego etapu — od doboru materiału, przez obliczenia, aż po precyzyjny montaż — gwarantuje trwałość i bezpieczeństwo całej konstrukcji dachowej na długie lata.
